Pochodzenie rodzin z mutacją R1a-YP1363

Badania genetyczne ponad 150 rodzin z nadwiślańskiego Urzecza i jego najbliższych okolic wykazały, że 8 tutejszych rodzin posiada mutację YP1363 przynależącą do indoeuropejskiej haplogrupy R1a. Póki co na interesującym nas terenie są to:

  • Gawinowie herbu Jelita/Koźlarogi oraz ich rodowcy Jobdowie (Kurzawowie), Rosłonkowie, Skibowie i Stanaszkowie – tworzący jeden wspólny klan z spod młodszej mutacji YP1363>BY24952,
  • Kozłowscy i Maśni przynależący do nierozpoznanych dotychczas młodszych gałęzi pod YP1363,
  • oraz Sielscy herbu Lubicz – należący do kujawsko-pomorskiej, młodszej gałązki YP1363>YP6188, a zamieszkujący Urzecze od pierwszej połowy XIX stulecia.

Ryc. 1 Nadwiślańskie Urzecze. Miejsce zamieszkania przodków Kozłowskich, Gawinów, Jobdów (Kurzawów), Rosłonków, Skibów i Stanaszków.


Kim był i gdzie mieszkał ów jegomość, u którego w średniowieczu wytworzyła się mutacja YP1363? Póki co nie wiadomo… Dotychczasowa analiza genetyczno-genealogiczna wskazuje, że prawdopodobnie wywodził się on ze środowiska drobnej, mazowieckiej szlachty. Jego wcześniejsi przodkowie mieli natomiast być może związek z wędrówką Słowian Połabskich wzdłuż Wisły i Warty na północno-wschodnie rubieże dzisiejszych Niemiec. Wskazują na to starsze mutacje (YP314), a także ich rozkład w terenie. Ale cofnijmy się nieco wstecz…

 

Gałąź R1a-S18681 i jej pochodne

Mutacja YP1363 jest młodszą podgałęzią południowobałtyckiej mutacji S18681, której powstanie datowane jest na ok. 4200 lat temu, zaś wspólny przodek dla wszystkich dotychczas rozpoznanych podgałęzi żył ok. 2400 tys. lat temu (zob. Ryc.2).

Ryc. 2 Poszczególne gałązki haplogrupy R1a rozdzielane są przez tzw. mutacje (np. M458 i Z280), związane z grupami etnicznymi żyjącymi na danym terenie. Położenie interesującej nas gałązki S18681 od najstarszej do najmłodszej można zapisać w ten sposób: SRY10831.2>M512>Z283>Z282>Z280>CTS1211>CTS3402>Y33>CTS8816> S18681

 

Rozprzestrzenienie geograficzne testowanych rodzin oraz ich przynależność etniczna pozwalają na śledzenie procesów migracji (zob. Ryc. 3) i kierunków zasiedlenia poszczególnych terenów.

Ryc. 3    Zestawienie wszystkich rodzin z interesującej nas podgałęzi R1a-S18681 (największa koncentracja to północno-wschodnie Niemcy i centralno-zachodnia Polska)

 

Dotychczasowa analiza wskazuje, iż nosicieli mutacji S18681 najprawdopodobniej należy łączyć z północno-zachodnią Słowiańszczyzną, głównie ze Słowianami Połabskimi, z których większość została zgermanizowana w okresie wczesnego średniowiecza (po wędrówkach ludów). Archeologicznie ludność ta przynależała do tzw. kultury Sukov-Dziedzice, rozpościerającej się od Meklemburgii, poprzez Pomorze Zachodnie, Wielkopolskę, Kujawy aż po Mazowsze (por. Ryc. 4).

Ryc. 4 Kultura Sukov-Dziedzice (V-VIII w.)

 

Powstanie dwóch kolejnych mutacji pod S18681, tj. YP315 i YP314 datowane jest na ok. 2400 lat temu, przy czym czas życia najmłodszego wspólnego przodka dla drugiej z nich (YP314) określany jest na okres wędrówek ludów, a więc na ok. 450-500 rok.

Ryc. 5    Obecny król Holandii również przynależy do naszej gałęzi R1a-S18681. Jego przodkowie po mieczu – von Amsbergowie – wywodzili się z miejscowości Schwichtenberg w Meklemburgii, mając niewątpliwie słowiańskie (połabskie) korzenie.

 

Przeważająca część testowanych rodzin z mutacją YP314 koncentruje się na terenach północnych Niemiec, zachodniego Pomorza i Wielkopolski (m.in. rodziny Abraham, Blanckenberg, Bock, Bosselmann, Brehme, Brzezynski, Fritzke, Helmer, Holdorf, Hubner, Hundt, Husar, Eiden, Kakoschke, Kaźmierczak, Kliem, Korn, Krause, Linetty, Luby/Lubbe, Netke/Nettky, Pionk/Pionke, Pollnow, Remus, Rzepiński, Runge, Schneider, Schroeder/Szreder, Tafel, von Pegelow, von Amsberg, Wienke, Wybieralski), co sugeruje, że mutacja ta ma związek z migracją Słowian Połabskich z południowego-wschodu (Ukraina, Słowacja) na północny-zachód (Polska, Niemcy) – por. Ryc. 6.

Ryc. 6    Poszczególne rodziny (oznaczone kropkami) spod naszej „wędrówkowej” podgałęzi S18681>YP314. Kolor zielony – testowani z mutacją YP314*, kolor jasnozielony – z mutacją YP314>YP1409, kolor różowy – z mutacją YP314>YP331*, kolor czerwony – z mutacją YP331>Y5973, kolor niebieski – z mutacją YP331>YP1363

 

Bezpośrednio z „germańskiego” YP314 wywodzi się mutacja YP331, datowana na 450 rok i notowana zarówno w Meklemburgii, Polsce, jak i Ukrainie. Niewykluczone, że osoby spod tej mutacji mają związek z rozlicznymi falami tzw. kolonizacji olęderskiej z północnych Niemiec, Pomorza i ziemi kujawskiej, które rozpoczęły się od XVI stulecia, obejmując dolinę wiślaną oraz tereny dzisiejszej Ukrainy. Nie można wreszcie wykluczyć, że osoby spod mutacji YP331 mają związek z kolejnymi etapami migracji Słowian Połabskich na północny-zachód.

Poniżej YP331 odkryto dotychczas dwie młodsze mutacje – Y5973 i YP1361, powstałe ok. 500 roku (por. Ryc. 7 i 8). Do pierwszej mutacji Y5973, z czasem życia wspólnego przodka określanym na ok. 600 rok, należą rodziny z Meklemburgii (Bock, Korn, Runge), Pomorza (Remus), centralnej Polski (Kochman, Pogłodziński, Wybieralski), Podkarpacia (Morawicki), Litwy (Kaminskas) oraz Ukrainy (Gemega).

Ryc. 7    Gałąź Y5973 (kolor czerwony).

 

Interesująca nas w szczególności gałąź YP1361, dla której czas życia wspólnego przodka określany jest na ok. 750 rok, ma dwa bieguny zasiedlenia – wschodni (Y104915 i pochodne) oraz zachodni (YP1363).

Ryc. 8    Gałąź zachodnia YP1363 (kolor niebieski) i gałąź wschodnia Y104915 (kolor różowy).

 

Do gałęzi „wschodniej” zakwalifikowano dotychczas 4 rodziny: Levinskov (wywodzący się z kozactwa osiadłego w XVII wieku na Rusi, być może potomek jakiejś odnogi rodu Lewińskich herbu Brochwicz III, którego antenatami była kaszubska rodzina Bachów z pomorskiego Lewina), Golovko (z możnej rodziny kozackiej z Ukrainy z okolic Połtawy), Kondratenko (z Ukrainy, nazwisko wywodzi się od germańskiego imienia Konrad) oraz Smirnov z Rosji. Dwie ostatnie rodziny utworzyły nowy młodszy klaster z mutacją Y104915 (por. Ryc. 9).

Ryc. 9    Gałąź wschodnia spod mutacji YP1361 (Y104915 i pochodne)


 

Gałąź YP1363

Aktualne datowanie YFull wskazuje, że wspólny przodek wszystkich rodzin z mutacją YP1363 żył około 1150 roku, a więc w czasach rozbicia dzielnicowego (1138) i w początkach niezależnego do 1526 roku Księstwa Mazowieckiego. Opisywane poniżej rodziny są więc ze sobą spokrewnione w linii męskiej już w czasach historycznych. Podstawowym celem naszych dociekań jest próba ustalenia kim był i gdzie żył ów przodek, u którego wykształciła się interesująca nas mutacja YP1363. Przyjrzyjmy się zatem bliżej tym rodzinom…

Ryc. 10    Rodziny z rozpoznaną mutacją YP1363


Jak można zauważyć na mapie (Ryc. 10) mutację YP1363 posiadały w szczególności rodziny z północno-centralnej Polski, tj. Gawinowie z Glinek i Żelawina (wraz z przydomkami Stanaszek, Rosłonek, Jobda i Skiba), Kozłowscy z Nadbrzeża, Masni z okolic Kołbieli, Sielscy herbu Lubicz z Gąby koło Mszczonowa, Rzepińscy herbu Rawicz z Kujaw lub Mazowsza, Dąbrowscy z Mąkolic koło Łodzi, Pionke z Będargowa na Pomorzu, Nalaskowscy z Bierzgowa koło Bydgoszczy oraz Kaźmierczakowie z pałuckiego Podolina również koło Bydgoszczy. Ponadto po jednej rodzinie odnotowano w okolicach Kielc (Gruszczyńscy z Mostów pod Chęcinami), Nura (Godlewscy herbu Gozdawa z Godlewa) i na Litwie (Łostowscy ze wsi Suvalkėliai/Suwałki koło Mariampola).

Ryc. 11    Rodziny z poszczególnych podgałęzi R1a-YP1361 (wg zestawienia z „R1a Project”)


Poniżej mutacji YP1363 znaleziono dotychczas tylko dwie młodsze gałęzie rodowe – YP6188 oraz BY24952. Pierwszą z nich „kujawsko-pomorsko-mazowiecką” tworzą rodziny Pionke, Kaźmierczak i żyjący od 200 lat na Urzeczu Sielscy herbu Lubicz (por. Ryc. 12). Druga gałąź charakterystyczna jest wyłącznie dla mieszkańców nadwiślańskiego Urzecza (Gawin, Jobda, Rosłonek, Skiba, Stanaszek). Czas życia najmłodszego wspólnego przodka dla wszystkich nosicieli mutacji YP6188 określany jest na ok. 1450 rok, zaś dla mutacji BY24952 – na ok. 1300 rok. Niewątpliwie zatem nosiciele tych dwóch mutacji przynależą do rodów o charakterze historycznym.

Ryc. 12 Graficzne przedstawienie poszczególnych rodzin przynależnych do mutacji YP1361 i jej pochodnych wraz z orientacyjnym datowaniem (stan na 5.06.2018)


Jak można zauważyć na grafie (Ryc. 11) osiem z interesujących nas rodzin spod mutacji YP1363 nie przynależy do młodszych podgałęzi YP6188 i BY24952. Są to w kolejności alfabetycznej:

Dąbrowscy z Mąkolic koło Łodzi

Najstarszym znanym przodkiem tej rodziny jest Mateusz Dąbrowski (ur. ok. 1720) zamieszkały w Mąkolicach na północ od Łodzi. Jego syn Szymon (1750-1828) poślubił w 1791 roku w Famułkach w parafii Brochów Kunegundę Benowną vel Banaszek, z którą zamieszkał w Budach Gawłowskich, Budach Książęcych i Budach Grabskich w parafii Skierniewice, a następnie we wsi Myszory w parafii Brochów, gdzie zmarł. Synem Szymona i Kunegundy był kolei Wawrzyniec Dąbrowski (ur. 1810, zm. 1882), który dał początek tej rodzinie w Kromnowie w parafii Brochów.

Ryc. 13 Budy Grabskie, 1810 r. Akt urodzenia Wawrzyńca, syna Szymona Dąbrowskiego.


Ryc. 14 Jan Dąbrowski (ur. 1885), wnuk Wawrzyńca (1810-1882) z Kromnowa

 

Godlewscy herbu Gozdawa z Godlewa

Szlachecka rodzina Godlewskich herbu Gozdawa wywodziła się z klucza miejscowości Godlewo koło Nura, wzmiankowanych po raz pierwszy w 1416 roku (Godlewo Wielkie). Rozległe włości nadał rycerzowi z głębi Mazowsza (czerskiego?) książę Janusz I na przełomie XIV i XV stulecia. Uważa się, że Godlewscy są potomkami rycerza Krystyna z Gozdawy (zm. 1221), który otrzymał herb za swoje męstwo od księcia Władysława Hermana. Samo nazwisko Godlewski wywodzić się ma od określenia Godel, oznaczającego książęcego mierniczego, geometrę, którym miał być protoplasta tego rodu.

Ryc. 15 Grzegorz Godlewski (ur. 1908), przedstawiciel przebadanej gałęzi rodu


Najstarszym znanym przodkiem z przebadanej genetycznie gałęzi rodu był Leon i jego syn Stanisław Godlewski (ur. 1760), szlachcic czynszowy osiadły w Sieniawie w guberni kijowskiej w dobrach Franciszka Ksawerego Branickiego.

Ryc. 16 Spis szlachty czynszowej z guberni kijowskiej, 1795 r.

 

Gruszczyńscy z Mostów pod Chęcinami

Gruszczyńscy zwani potocznie Gruszkami mieszkali w Chęcinach przynajmniej od 2 poł. XVI w. Najstarsza o nich wzmianka pochodzi z 11 sierpnia 1583 roku, kiedy to rektor szkoły przy kościele św. Bartłomieja w Chęcinach, za zgodą króla Stefana Batorego, otrzymał od prymasa i arcybiskupa gnieźnieńskiego Stanisława Karnkowskiego dziesięcinę z pól kmiecych oraz kwotę 100 zł od bogatego mieszczanina chęcińskiego imć pana Gruszczyńskiego. Niewykluczone, że Gruszczyńscy z Chęcin są jakimś odłamem szeroko rozrodzonej w okolicy drobnej szlachty kieleckiej pieczętującej się herbem Belina. W XV w. osiedlono ich w Gruszczynie, a z czasem i w pobliskim Pawęzowie, Błogoszowie, Przybyradowie, Lipnie, Łączkach i Śleczynie. Możliwe też, że nazwisko Gruszka jest przydomkiem pomorskiej rodziny Węsierskich z Węsiorów na Kaszubach, co ciekawe również używających herbu Belina.

Na początku XVIII wieku jest już kilka gałęzi rodziny Gruszczyńskich i Gruszków zamieszkujących w Chęcinach i pobliskiej wsi Mosty. Przebadana genetycznie gałąź rodziny wywodzi się od Jana (ur. 1715) oraz jego syna Wojciecha (1746-1809), żonatego z Marianną Kicińską. Ich synem był z kolei Marcin (1767-1841), którego żoną była szlachcianka Tekla Zawisza.

Ryc. 17 Mosty par. Chęciny, 1799 r. Akt urodzenia Franciszka, syna Marcina i Tekli z Zawiszów


Franciszek Gruszczyński (ur. 1799), syn Marcina i Tekli, opuścił okolice zamku w Chęcinach zostając ekonomem we wsi Modrzewku w dobrach Leona Młoszewskiego, a potem osiadając na gospodarstwie w Studziankach w parafii Chorzęcin.

Ryc. 18 Golesze, 1934 r. Władysław Gruszczyński (ur. 1880), wnuk Franciszka, z rodziną.

 

Kozłowscy z Nadbrzeża i Ostrówca

Rodzina ta przynajmniej od początku XVIII wieku mieszkała w Nadbrzeżu i Ostrówcu. Najstarszym znanym jej przedstawicielem był Kacper Kozłowski (1774-1824), żonaty z Elżbietą Żubińską (ur. 1777), rodem z Chylic w parafii Piaseczno. Kuzyni Kacpra – Roch i Walenty – związani byli z pałacem w Otwocku Wielkim. Inny krewniak, być może dziadek Kacpra – Andrzej Kozłowski (ur. 1710) – pełnił funkcję administratora Ostrówca i występował niekiedy z tytulaturą nobilis. Wiele zatem wskazuje, że rodzina wywodziła się ze zubożałej szlachty, która licznie zasiliła szeregi bogatych włościan z Urzecza.

Więcej na temat ich genealogii można znaleźć TU:

Kozłowscy z Nadbrzeża i Ostrówca

 

Łostowscy ze wsi Suvalkėliai/Suwałki koło Mariampola

Łostowscy vel Łastowscy (Lastauskas) wywodzili się z Litwy. Pieczętowali się herbem Sas (Bawół) lub/i Bawola Głowa, zaś swoje nazwisko wzięli od miejscowości Łastoja w ziemi oszmiańskiej, gdzie mieli liczne dobra. Pośród ich przodków Uruski wymienia m.in. Sasina Tomkowicza, ziemianina hospodarskiego powiatu wileńskiego w 1593 roku. Z interesującej nas, przebadanej gałęzi rodu najstarszymi znanymi przodkami byli Adam wraz z żoną Martą, którym w 1867 roku we wsi Suwałki (Suwalken k. Mariampola) urodził się syn Piotr. Wcześniejsza genealogia wymaga przeprowadzenia kwerendy w archiwach litewskich.

 

Masny z Reguta

Nazwisko przez wieki przybierało różne formy (Masny, Maśny, Maśnik, Maśniak, Maśniczek) stanowiąc przymiotnikowe określenie (tłusty, żyzny, bogaty, drogi, mądry, przebiegły, niezgodny), niewątpliwie skierowane do konkretnej osoby (przodka o takich a nie innych cechach charakteru).

Chłopska rodzina Masnych była rozrodzona w okolicy Kołbieli już w XVII stuleciu. W Sufczynie mieszkał Adam (ur. ok. 1640), w Gadce – Józef (ur. ok. 1645), w Woli Sufczyńskiej – Grzegorz (ur. ok. 1640), w Kołbieli – Marcin (ur. ok. 1645), a w Człowiekówce/Człekówce – Michał (ur. ok. 1640), którego rodzina osiedliła się następnie w Regucie, dając początek przebadanej genetycznie gałęzi Masnych. Najstarszym znanym przodkiem przebadanej genetycznie rodziny jest Michał Masny (1778-1833), gospodarz z Reguta. Jego synem był z kolei Ignacy (1816-1855), zaś wnukiem – Szymon Masny (1845-1880).

Więcej o genealogii tej rodziny można znaleźć TU:

Maśni z Reguta

 

Nalaskowscy z Bierzgłowa koło Torunia

W XIX stuleciu Nalaskowscy z podtoruńskiego Bierzgłowa niem. Birgelau) to rodzina chłopska. Z herbarzy znana jest rodzina Nalaskowskich herbu Nałęcz z Mazowsza (notowana w 1648 r.), jakkolwiek nie ma pewności czy ma ona coś wspólnego z „naszymi” Nalaskowskimi.

Ryc. 24 Bierzgłowo (Birglau) koło Torunia


Najstarszym znanym przodkiem przebadanej gałęzi rodu był Józef Nalaskowski (1784-1854), mieszkaniec Bierzgłowa.

 

Rzepińscy z Rzepek herbu Rawicz

Rodzina szlachecka legitymująca się herbem Rawicz. Wywodzili się z Rzepek, zlokalizowanych prawdopodobnie koło Wąsosza na wschodnim Mazowszu (wzm. 1550).

Ryc. 25 Informacja o Rzepińskich w herbarzu Uruskiego.


Od XVIII wieku dziedziczyli majątki w pobliżu Tarnopola (Kopyczyńce) na tzw. Kresach Wschodnich, zawsze tytułowani jako nobilis, generossus. Najstarszym znanym przedstawicielem tego rodu był Antoni Rzepiński (ur. ok. 1715) wraz z żoną Anną, po raz pierwszy wzmiankowany w Kopyczyńcach w 1736 roku. Ich synem był Józef, a tego z kolei – Jan od Krzyża z Rzepek Rzepiński (ur. 1773), archiwista stanowy w 1798 roku. Jego syn Felicjan był kancelistą gubernialnym w dawnym zaborze austriackim.

Ryc. 26 Potwierdzenie szlachectwa Rzepińskich z Rzepek herbu Rawicz


***

Jak można zauważyć przynajmniej dwie rodziny (Rzepińscy, Godlewscy, a zapewne i Kozłowscy, Łostowscy, Dąbrowscy, Gruszczyńscy) wywodzą się z tzw. szlachty odwiecznej, z dobrze rozpoznaną genealogią. Jest to o tyle istotne, że ich korzenie sięgają czasów średniowiecznych, a więc czasów życia wspólnego przodka wszystkich rodzin z mutacją YP1363. Wszystko zatem wskazuje, że wywodził się on z mazowieckiej szlachty, związanej z ziemią czerską i Księstwem Mazowieckim.

 

Rodziny z mutacją R1a-YP6188

Rodziny spod mutacji YP6188 zamieszkiwały Pomorze Gdańskie, ziemię kujawską i Mazowsze. Na tym etapie badań trudno jest ustalić kierunek migracji ich najstarszego przodka. W świetle rozkładu próbek z bratniego subkladu BY24952, bardziej prawdopodobna wydaje się koncepcja, że przybył on na Pomorze z Mazowsza, a nie zaś odwrotnie. Mutację YP6188 dotychczas stwierdzono u następujących rodzin:

Pionk/Pionke

Stara pomorska (kaszubska) rodzina Pionk vel Pionke notowana jest w okolicach Pucka (par. Rzucewo) już w XVII stuleciu. Samo nazwisko ma prawdopodobnie korzenie słowiańskie, wywodząc się od dnia tygodnia (Piątek/Piontek/Piontke/Pionke), z germańską (pomorską) końcówką -ke zamiast -ek (konwersja mająca na celu łatwiejszą wymowę nazwiska przez ludność germańską).

Dwie przebadane genetycznie gałęzie rodziny zamieszkiwały wsie Będargowo i Zęblewo w parafii Strzepcz, położone niedaleko Pucka. Najstarszym znanym ich przodkiem był Adam Pionk (ur. ok. 1700), mieszkaniec Będargowa, który w 1725 roku poślubił nieznaną z nazwiska Ewę i miał z nią liczne potomstwo, w tym czterech synów – Marcina (ur. 1725), Jana (ur. 1727), Jakuba i Piotra.

Ryc. 27 Będargowo par. Strzepcz, 1727 r. Jan syn Adama i Ewy Pionk


Wnukiem któregoś z w/w braci [brak ksiąg parafialnych z okresu 1746-1809 uniemożliwia odtworzenie precyzyjnego ciągu genealogicznego] był Michał Pionk (ur. ok. 1792), podleśniczy, który z czasem zamieszkał z żoną Marianną Paluch w Zęblewie (Zemblau). Na przełomie XVII i XIX w. rodzina Pionke zasiedla liczne terytoria w okolicy Pucka i Gdańska (Kielno, Luzino, Przodkowo).

Ryc. 28 Peter Pionke (ur. 1864), przedstawiciel przebadanej gałęzi rodu z Kielna.


Więcej na temat kaszubskiej rodziny Pionke można znaleźć tu:

http://treequest2.blogspot.com/2016/03/pionke-mystery-of-name_25.html

http://treequest2.blogspot.com/2016_09_01_archive.html

http://treequest2.blogspot.de/2016_12_01_archive.html

 

Kaźmierczak

Interesująca nas rodzina pochodziła z Podolina na Pałukach w Wielkopolsce skąd wywędrowała do wsi Morakowo (Morakówko), a następnie Czeszewo koło Wągrowca. Nazwisko, zapisywane też jako Kazmierzak, ma charakter odimienny i przezwiskowy (potomkowie Kazimierza), toteż nie wiadomo jak brzmiało pierwotne. Późne datowanie mutacji YP6188 (ok. 1450 rok) sugeruje że mogli to być Sielscy (Szelscy).

Ryc. 29 Bydgoszcz. Roman Kaźmierczak z bratem, przedstawiciele przebadanej genetycznie gałęzi rodziny.


Najstarszym znanym przodkiem tej rodziny był Walenty Kazmierzak (ur. ok. 1750), który w 1770 roku wziął ślub w Podolinie w parafii Srebrna Góra z Anną Pawlaczanką.

Ryc. 30 Podolin par. Srebrna Góra. Akt ślubu Walentego Kazmierzaka i Anny Pawlaczanki.


Synem Walentego i Anny był Marcin Kazmierzak (ur. 1771), żonaty z Marianną Krajczanką.

Ryc. 31 Podolin par. Srebrna Góra. Akt urodzenia Marcina Kazmierzaka, syna Walentego i Anny


Synem tej pary był z kolei Józef (ur. 1806), który w 1831 roku w parafii Kcynia poślubił Mariannę Szpejer i zamieszkał w Srebrnej Górze. Ich dzieckiem również był Józef (1839-1916) przodek przebadanej genetycznie gałęzi tego rodu.

Ryc. 32 Walenty Kaźmierczak, przedstawiciel przebadanej genetycznie gałęzi rodziny.

 

Sielski (Szelski, Szeliski)

Stara szlachecka rodzina pieczętująca się herbem Lubicz, wywodziła się z Szelig (Małych i Wielkich) w parafii Słupno w ziemi płockiej. Najstarszym znanym przodkiem przebadanej genetycznie gałęzi rodu jest Marcin Sielski (ur. ok. 1750), żonaty z Joanną Sokolnicką, który mieszkał w Gąbie w parafii Mszczonów. Ich syn Franciszek Sielski (1772-1849) objął funkcję ekonoma w majątku Szymanowskich w Łubnej koło Słomczyna, a następnie zamieszkał w Czersku, Sułkowicach, Podchynówku oraz Moczydłowie na Urzeczu.

Ekonom, propinator, a potem kolonista Franciszek Sielski doczekał się z dwóch żon (Julianny Petroneli Kowalskiej i Sabiny Parznickiej) licznego potomstwa, w tym syna Leona Konstantego (1824-1869), bezpośredniego przodka przebadanej genetycznie gałęzi rodziny.

Więcej o genealogii tej rodziny TU:

Sielscy z Gąby, Moczydłowa

 

***

Jak można zauważyć przynajmniej jedna z trzech opisanych rodzin (Sielscy vel Szeliscy herbu Lubicz) wywodzi się z tzw. szlachty gniazdowej, z dość dobrze rozpoznaną genealogią. Jest to o tyle istotne, że jej korzenie sięgają czasów średniowiecznych, a więc czasów życia wspólnego przodka dla wszystkich trzech rodzin z mutacją YP6188, który żył ok. 1450 roku. Można zatem założyć, że przodek rodziny Sielskich, Kaźmierczaków (po Kazimierzu Sielskim?) i Pionków (po osiadłym na Pomorzu Jędrzeju Sielskim?) wywodził się z mazowieckiej szlachty, związanej z Mazowszem Starym (Płockim).

 

Rodziny z mutacją R1a-BY24952

Mutacja BY24952 wystąpiła dotychczas wyłącznie na obszarze nadwiślańskiego Urzecza, w pobliżu Góry Kalwarii i dawnego stołecznego Czerska (Żelawin/Jelita/Kępa Gliniecka, Glinki, Rosłonki).

Ryc. 35 Wieś Rosłonki, Glinki i Kępa Gliniecka (Jelita) na austriackiej mapie Heldensfelda, 1801 r.


Jak już wspomniano wyżej, czas życia wspólnego przodka posiadającego tę mutację określany jest na ok. 1300 rok. Niewątpliwie zatem nosiciele tej mutacji przynależą do wspólnego rodu o charakterze historycznym o średniowiecznej metryce. Mutację BY24952 stwierdzono u następujących rodzin:

 

Gawin

Nazwisko Gawin występuje na Urzeczu w niezmienionej formie przynajmniej od 1668 roku. W XVII wieku Gawinowie z Urzecza zamieszkiwali przede wszystkim Żelawin oraz jego część zwaną Jelita, stanowiącą trzon późniejszej Kępy Glinieckiej i niezasiedlonych dziś kęp wiślanych w pobliżu Góry Kalwarii (obecnie wieś Glinki). Przebadana genetycznie gałąź rodziny wywodzi się od Wita Gawina (ur. ok. 1640) i jego żony Zofii oraz najstarszego ich syna Stefana (ur. 1668). Szczegółowa genealogia rodziny znajduje się TU:

Gawinowie z Glinek i Żelawina

 

Jobda (Kurzawa)

Rodzina Jobdów (Jabdów, Jobdzinów) wywodzi się z Kępy Glinieckiej (Jelit) w dawnej parafii Góra Kalwaria, z części zwanej Górki (najprawdopodobniej jest to część Żelawina zwana dawniej Grodzisko). W drugiej połowie XVIII wieku mieszkali tam Paweł, Maciej i Stanisław, prawdopodobnie bracia, którzy jako pierwsi używali przydomka Jobda, wywodząc się wcześniej z dość rozrodzonej rodziny Kurzawów. W kolejnych pokoleniach Jobdowie rozeszli się z Kępy Glinieckiej do Otwocka Wielkiego, Łukówca, Dziecinowa i Warszawic.

Przebadana genetycznie gałąź rodziny wywodzi się od syna Stanisława Kurzawy, Krzysztofa (1771-1853), który w dorosłym życiu używał przydomka Jobda, oznaczającego bogacza. Około 1803 roku, po ślubie z Marianną Widłak, wyprowadził się on do pobliskich Warszawic, rozpoczynając historię tej rodziny w na tym terenie. Z drugą żoną, Krystyną Danielewską, doczekał się syna Mikołaja (ur. 1826) – bezpośredniego przodka interesującej nas gałęzi rodowej.

Szczegółowa genealogia rodziny znajduje się TU:

Jobdowie z Kępy Glinieckiej i Warszawic

 

Rosłonek

Rodzina Rosłonków, zapisywanych czasem jako Rosłon lub Rosłanek (nazwisko od imienia Rosłan), zamieszkiwała w Ostrówcu i Rosłonkach (dziś południowa część Ostrówca) przynajmniej od końca XVII w. Wieś Rosłonki (zwana pierwotnie Rosłankami), leżąca tuż obok Glinek, występuje na starych mapach oraz w metrykach kościelnych od pocz. XVIII w.

W drugiej połowie XVII wieku nazwisko Rosłon (zapisywane też jako Rozlan, Rosłan) notowane jest w Kosumcach, Żelawinie i Górze. Nie wiadomo jednak czy są oni powiązani z „naszymi” Rosłonkami. Protoplastą przebadanej genetycznie gałęzi rodu jest Franciszek Rosłonek (ur. ok. 1725), zapewne syn Wojciecha (ur. ok. 1700) i Reginy z domu Buczanowskiej, rodem z Bielawy. Synem Franciszka i Zofii był Maciej (ur. ok. 1750, zm. 1827), żonaty z Marianną Kałuską. Ich z kolei synem był Józef Rosłonek (ur. 1791, zm. 1853), gospodarz z Ostrówca, żonaty z Agnieszką Floriańczyk. Więcej na temat rodziny Rosłonków można znaleźć TU: http://www.roslonki.pl/index.php

oraz TU:

Rosłonkowie z Rosłonek i Ostrówca

 

Skiba

Rodzina zamieszkiwała okolice wiślanego przewozu w Ostrowie (Ostrówek) i Jelitach (Kępa Gliniecka) w parafii Góra Kalwaria przynajmniej od końca XVII wieku. Część tej rodziny wywodząca się od Augustyna Skiby, nosiła od połowy XVIII wieku nazwisko Augustyniak.

Najstarszym przodkiem przebadanej gałęzi rodziny był Michał Skiba (ur. ok. 1675), żonaty z Jadwigą. Ich synami byli m.in. Maciej (ur. 1704), gospodarujący w Ostrowie (Ostrówku), a także Augustyn (ur. 1695), protoplasta okolicznych Augustyniaków. Synem tego pierwszego był z kolei Wojciech (ur. 1734), od którego wywodziła się większość potomków tej rodziny.

Szczegółowe informacje o tej rodzinie znajdują się TU:

Skibowie z Ostrówka, Glinek i Kępy Pijarskiej

 

Stanaszek

Rodzina Stanaszków (Staniaszków, Stankowiczów) zamieszkiwała nieistniejącą dziś wieś Żelawin (Jelita, Stary Przewóz, Kępa Gliniecka) w parafii Góra Kalwaria, stanowiącą część obecnej wsi Glinki, przynajmniej od początku XVII stulecia.  W drugiej połowie XVII wieku było już kilka rodzin (po Bartłomieju, Kazimierzu, Franciszku, Stanisławie, Janie, Jakubie, Tomaszu), co sugeruje, iż ewentualna migracja z innych terenów musiałaby nastąpić znacznie wcześniej. Gałęzie tej samej rodziny mieszkające od połowy XVII wieku w Górze Kalwarii i Brześcach używały ponadto formy nazwiska Stankowicz.

Nazwisko ma charakter odimienny (Stanisław), podobnie jak to było w przypadku Augustyniaków (Augustyn) i Rosłonków (Rosłan). Przodkiem rodziny był prawdopodobnie Stanisław Gawin, niewykluczone że tożsamy z XVI-wiecznym protoplastą Gawinów – Stanisławem z Pińczyc herbu Jelita, uhonorowanym również w Żelawinie nazwą terenową Stankowo Wągrody, obok pozostałych Długich Łąk, Jelit i Grodziska.

Przebadana gałąź rodziny wywodzi się od Kazimierza i Ewy z Puchałów małżonków Stanaszków oraz ich syna Antoniego (ur. 1682), mieszkańców Żelawina. Szczegółowa genealogia rodziny Stanaszków znajduję się TU:

Stanaszkowie z Żelawina

 

***

Na wstępie należy powiedzieć, że wykazanie wspólnego pochodzenia Gawinów, Jobdów, Rosłonków, Skibów i Stanaszków ma charakter bardzo daleki (często średniowieczny), kiedy to większość naszych rodzin miała wspólnych przodków w różnych gałęziach genealogicznych, jako że pula genetyczna była dość ograniczona. Ponadto mówimy o przodkach wyłącznie w linii męskiej, pomijając całą ich mnogość (4 dziadków, 8 pradziadków, 16 prapradziadków, 32 prapradziadków itd.) w pozostałych liniach. Dziesięć pokoleń wstecz (ok. 250 lat temu) powinniśmy mieć już 1024 przodków, zaś 20 pokoleń (ok. 500 lat temu) – ponad milion! Badając linię męską np. w 20 pokoleniu określamy zatem pochodzenie tylko 1/1.000.000 części naszych przodków… Ustalenie pokrewieństwa między rodzinami Gawinów, Jobdów, Rosłonków, Skibów i Stanaszków ma więc charakter czysto historyczny, nie pociągający za sobą żadnych konsekwencji genetycznych (związanych na przykład z tzw. kojarzeniem krewniaczym). Podobne badania pokrewieństw ustala się obecnie z powodzeniem m.in. w obrębie rodów szlacheckich czy klanów szkockich, zjednoczonych wspólnym rodowym znakiem (herbem), a noszących dziś różne nazwiska (zwykle związane z nazwami włości, które dziedziczyli).

Dzięki szczegółowym testom (BigY) odkryto kolejną mutację leżącą poniżej poziomu BY24952, która otrzymała nową nazwę BY50754. Datowana jest ona na ok. 1600 rok, a więc rodziny do niej przynależące to już bez wątpienia jeden ród w sensie historycznym. Mutację tę posiadają rodziny Gawinów, Rosłonków i Stanaszków. Nie mają jej Jobdowie, zaś nie sprawdzono jej u rodziny Skibów (potrzebny test BigY).

Pewne poszlaki wskazują na związek podgałęzi R1a-BY50754 (a być może i starszej gałęzi BY24952), do której przynależą Gawinowie, Rosłonkowie i Stanaszkowie, ze szlachecką rodziną Gawinów herbu Jelita, jakkolwiek zasadność tej hipotezy pokażą dopiero dalsze wyniki przeprowadzanych testów. Oto kilka z tych poszlak:

  •  tożsami genetycznie Gawinowie i Stanaszkowie/Stankowiczowie (czas życia wspólnego przodka to ok. 1600 r.) pochodzili z tej samej wsi Żelawin (par. Góra Kalwaria) oraz jej części zwanej Jelita (Lelita). Zamieszkiwali tam przynajmniej od XVI w., na co wskazuje silne rozrodzenie tych rodzin w wieku następnym.

Ryc. 50 Wieś Lelita (Jelita – część dawnego Żelawina, późniejsza Kępa Gliniecka) na mapie austriackiej z 1797 roku


  •  wieś Jelita po raz pierwszy wzmiankowana jest w 1490 roku (Jelytho navigium, przewóz na Wiśle), w 1539 r. odnotowano przewoźnika książęcego Andrzeja Jelito.
  • część Żelawina w 1450 roku nazywała się Stankowo wągrody, które zamieszkiwała „nakonieczna szlachta” (Stankowie/Stanaszkowie/Stankowicze?).
  • nazwisko Stanaszek od 1668 roku zapisywano w formach: Stan(i)aszek, ale też Stankowicz, Stankowić, co nawiązuje do formy spotykanej u Gawinów ze wsi Gawiny w podlaskiem.
  • w podlaskiej par. Topczewo we wsi Gawiny (odległej od Żelawina o 185 km) pierwsi tamtejsi rycerze, pieczętujący się herbem Jelita, pisali się w 1528 r. Stankowicz (Mikołaj Stary, Hrehor Stankowicz, Bartosz Stańkowicz, Stańko Stary, Matey Mikołajewicz, Stank Hryhorewicz, Hrehor Stary, Stanisław Szyszka), zaś potem przeszli płynnie w nazwisko Gawin (1580 – Marcin syn Grzegorza Gawina, Mikołaj syn Stanisława; 1594 – Gawinowie: Bartłomiej, Wawrzyniec, Andrzej, Aleksander, Mateusz, Stanisław, Prokop, Wojciech, Sebastian, Józef, Leonard, Jan, Marek, oraz Marcin syn Grzegorza, dziedzice na Gawinach).
  • Gawinowie z Podlasia w ciągu wieków stracili swoje prawa szlacheckie, nie wspominają o nich Herbarze, nie ma ich wśród szlachty, która dowiodła szlachectwa. Pasuje to również do określenia „nakonieczna szlachta” odnoszącego się do dawnych mieszkańców Żelawina/Stankowa wągrodów/Jelit, zredukowanych już wtedy do poziomu kmieci i zagrodników

Ryc. 51 Herb Jelita (Koźlarogi)


  •  w 1518 r. wzmiankowany jest Stanisław Gawin z Puńczyc (Pińczyce w gm. Koziegłowy) herbu Jelita (Koźlarogi). Niewykluczone, że jest on protoplastą Gawinów ze wsi Gawiny na Podlasiu (sąsiadujący z nimi ród Boguszów również przybył tu z Małopolski), a może też i Gawinów z Żelawina, używających również nazwiska powstałego od formy odojcowskiej (Stankowicz/Stanaszek – syn Stanisława Gawina). W księdze radzieckiej miasta Starej Warszawy odnotowano, że w latach 1496-1500 właścicielem domu był niejaki Stanislaus Gawyn.
  • niewykluczone, że rodzina Dąbrowskich (z tej samej średniowiecznej gałązki YP1363) pochodziła ze Strumian i również pieczętowała się herbem Jelita (bliska odległość zamieszkania). Natomiast pozostali szlacheccy krewniacy genetyczni spod YP1363 to Godlewscy herbu Gozdawa, Gruszczyńscy z Chęcin (być może pieczętowali się Beliną), Łostowscy z Suwałk koło Mariampola (być może herbu Sas), Rzepińscy herbu Rawicz oraz Sielscy herbu Lubicz.

 

Przydatne adresy:

Interaktywna mapa wszystkich próbek R1a-S18681

Najświeższe informacje o R1a-S18681 na Facebooku


Fundusz rodzin z mutacją R1a-YP1363

Fundusz ma na celu pogłębienie informacji dotyczących genezy naszego średniowiecznego rodu R1a-YP1363. W tym celu niezbędne jest wykonanie szczegółowych testów BigY rodzin ze stwierdzoną mutacją YP1363, tj. Godlewskich, Gruszczyńskich, Nalaskowskich i Skibów. Pozwoli to na odkrycie bliższych związków (mutacji) pomiędzy poszczególnymi rodzinami (np. określenie że rodzina Dąbrowskich jest tożsama z rodziną Gruszczyńskich, a łączy ich ród Porajów). Fundusz obejmował będzie również sprawdzenie naszej mutacji YP1363 u potencjalnych krewniaków, np. Węgrzynków, Łysiaków, Sychowców czy Masiaków.

Test uszczegóławiający (Big Y) to koszt 649$ (w promocji zwykle ok. 499$ lub mniej) lub YElite – 495$ w stałej cenie.

Test sprawdzający obecność mutacji (SNP) YP1363 to aktualnie koszt ok. 80 zł (YSEQ) lub 39$ w FTDNA (ok. 150 zł).

 

Zachęcamy do wpłaty chociażby niewielkich kwot na poniższe konto:

Łukasz Maurycy Stanaszek, Raiffeisen Polbank, nr 34 2340 0009 0070 4010 0000 5530

z dopiskiem „Fundusz YP1363”.

Suma zgromadzonych kwot oraz ich wydatkowanie będzie na bieżąco przedstawiane drogą mailową wszystkim zainteresowanym. Efektem końcowym przeprowadzonych testów będzie natomiast pełny opis genealogiczno-genetyczny naszego rodu.


Fundusz klanowy rodzin Gawin-Jobda-Rosłonek-Skiba-Stanaszek

Badania genetyczno-genealogiczne bezspornie pokazały, że rodziny Gawinów, Jobdów, Rosłonków, Skibów i Stanaszków wywodziły się od wspólnego średniowiecznego przodka (z charakterystyczną mutacją R1a-BY24950), żyjącego ok. 1300 roku. Wiadomo też, że jeszcze bliżej były ze sobą spokrewnione rodziny Gawinów, Rosłonków i Stanaszków, dzielące młodszą mutację BY50754, datowaną na ok. 1600 rok. Jobdowie (Kurzawowie) to zatem starsza gałąź naszego klanu (mutacja BY50754 nie była jeszcze sprawdzana u rodziny Skibów).

Nadrzędną familią dla wszystkich spokrewnionych rodzin byli prawdopodobnie Gawinowie herbu Jelita, wymieniana w źródłach „nakonieczna szlachta”, zamieszkująca nieistniejącą dziś wieś Żelawin w dawnej parafii Góra Kalwaria (później Kępa Gliniecka), której integralnymi częściami były w XV wieku – Grodzisko, Jelita, Stankowo Wągrody, Długie Łąki. Większość wspomnianych nazwisk ma zatem dość późny, przezwiskowy charakter (Job – bogacz, Rosłonek – potomek Rosłana, Skiba – siedzący na wąskim polu, Stanaszek – potomek Stanisława), będąc odłamami tego samego rodu.

W celu ukończenia (doprecyzowania) badań nad naszym „klanem” w pierwszej kolejności niezbędne jest przeprowadzenie następujących czynności:

  1. Testy genetyczne sprawdzające „Gawinową” mutację BY24950 u pozostałych 7 rodzin zamieszkujących w XVII w. Żelawin i najbliższą okolicę, których żyjących potomków jesteśmy w stanie ustalić metodami genealogicznymi. Są to rodziny: Ambroziak, Augustyniak, Golik, Jeleń, Kurzawa, Nojek i Swacik. Testy pozostałych rodzin żyjących wówczas w Glinkach i Żelawinie (m.in. Biczyków, Chojków, Kamaciów, Łuczaków, Molaków, Mrówków, Pałysków, Rozumków i Urbańskich) zostały już wykonane, dając wynik negatywny dla interesującej nas mutacji BY24950. Koszt wykonania tych badań to 560 zł (7 x 80 zł). Koszty dojazdów do testowanych osób, jak też wnikliwe kwerendy genealogiczne kandydatów do testów, bierze na siebie Ł. M. Stanaszek.
  2. Test uszczegółowiający (Big Y) rodziny Skibów – koszt w promocji to ok. 1700 zł (449$ zamiast regularnej ceny 649$). Pozwoli on na ustalenie zależności pomiędzy wszystkimi naszymi rodzinami, np. że rodzina Skibów była najpierw częścią rodziny Jobdów, a dopiero wcześniej Gawinów. Testy uszczegóławiające (BigY) dla pozostałych naszych rodzin – Gawinów, Jobdów, Rosłonków i Stanaszków – zostały już wykonane.
  3. Testy uszczegółowiające (BigY) dla ewentualnych rodzin, u których odkryta zostanie „klanowa” mutacja BY24950. Pośród wspomnianych wyżej rodzin największe prawdopodobieństwo przynależności do naszego klanu mają rodziny: Ambroziak (nazwisko odimienne od Ambrożego), Augustyniak (nazwisko odimienne związane z rodziną Skibów), Kurzawa (prawdopodobnie starsze nazwisko Jobdów) oraz Nojek (niemiecka forma nazwiska Nowak).

Całkowita kwota niezbędna do zakończenia pierwszego, a zarazem najważniejszego etapu badań to zatem 2260 zł. Dla pozyskania tej sumy powołujemy „Fundusz klanowy”, który pozwoli na szybsze przeprowadzenie wszystkich testów. Zachęcamy do wpłaty chociażby niewielkich kwot na poniższe konto:

Łukasz Maurycy Stanaszek, Raiffeisen Polbank, nr 34 2340 0009 0070 4010 0000 5530

z dopiskiem „Fundusz klanowy”.

Suma zgromadzonych kwot oraz ich wydatkowanie będzie na bieżąco przedstawiane drogą mailową wszystkim zainteresowanym. Efektem końcowym przeprowadzonych testów będzie natomiast pełny opis genealogiczno-genetyczny naszego rodu.


Aktualnie wykonywane lub planowane testy rodzin:

 – Ambroziak [poszukiwanie kandydata]

– Augustyniak [poszukiwanie kandydata]

– Boglewski [poszukiwanie kandydata]

– Danielewski [poszukiwanie kandydata]

– Gawin/Przystałowice [test wykonany: YP1363-]

– Gawin/Pomorze [test wykonany: YP1363-]

– Gawina/Brańsk [test wykonany: YP1363-]

– Gawinek/Parysów [test wykonany: YP1363-]

– Golik [poszukiwanie kandydata]

– Jeleń [poszukiwanie kandydata]

– Książek [poszukiwanie kandydata]

– Kurzawa [poszukiwanie kandydata]

– Łysiak [test wykonany: BY24952-, test w trakcie realizacji: YP1363]

– Masik [poszukiwanie kandydata]

– Mrówka [poszukiwanie kandydata]

– Nojek [poszukiwanie kandydata]

– Rozumek [test wykonany: BY24952-]

– Swacik [poszukiwanie kandydata]

– Szczepaniak [poszukiwanie kandydata]

– Urbański [test wykonany: BY24952-]

– Żywek [poszukiwanie kandydata]